ค่าความดันปกติคือเท่าไหร่? วิธีอ่านค่าบน-ค่าล่างแบบเข้าใจง่าย

TL;DR: ค่าความดันปกติคือเท่าไหร่?

• ค่าความดันปกติ ของผู้ใหญ่โดยทั่วไปคือ ต่ำกว่า 120/80 mmHg ตามเกณฑ์ American Heart Association
• ตัวเลขหน้า เช่น 120 คือ “ความดันตัวบน” หรือ Systolic
• ตัวเลขหลัง เช่น 80 คือ “ความดันตัวล่าง” หรือ Diastolic
• ความดันตั้งแต่ 140/90 mmHg ขึ้นไป มักจัดเป็นความดันสูงตามเกณฑ์องค์การอนามัยโลก
• หากวัดได้สูงหรือต่ำผิดปกติซ้ำหลายครั้ง ควรปรึกษาแพทย์ ไม่ควรสรุปจากการวัดเพียงครั้งเดียว

---

ค่าความดันปกติคืออะไร?

ค่าความดันปกติ คือค่าความดันโลหิตที่สะท้อนว่าแรงดันเลือดในหลอดเลือดอยู่ในช่วงเหมาะสม ไม่สูงเกินไปจนเพิ่มภาระให้หัวใจ และไม่ต่ำเกินไปจนเลือดไปเลี้ยงอวัยวะสำคัญไม่พอ โดยค่าที่ใช้กันทั่วไปสำหรับผู้ใหญ่คือ ต่ำกว่า 120/80 mmHg

คำว่า “ความดันโลหิต” หมายถึงแรงดันของเลือดที่กระทำต่อผนังหลอดเลือดแดงขณะที่หัวใจสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงร่างกาย ค่านี้จึงเกี่ยวข้องกับหัวใจ หลอดเลือด ไต สมอง และระบบไหลเวียนเลือดโดยตรง

ตัวอย่างเช่น หากเครื่องวัดแสดงค่า 118/76 mmHg หมายความว่า ความดันตัวบนคือ 118 และความดันตัวล่างคือ 76 ซึ่งอยู่ในช่วงที่ถือว่าใกล้เคียงกับ ค่าความดันปกติ

---

ค่าความดันตัวบนและตัวล่างอ่านอย่างไร?

การอ่าน ค่าความดันปกติ ต้องดูตัวเลข 2 ค่าเสมอ คือค่าตัวบนและค่าตัวล่าง เพราะทั้งสองค่าบอกการทำงานของหัวใจคนละจังหวะ หากดูเพียงตัวเลขเดียว อาจแปลผลคลาดเคลื่อนได้

ค่าที่เห็นบนเครื่องวัด	ชื่อทางการแพทย์	ความหมาย
ตัวเลขหน้า เช่น 120	Systolic Pressure	แรงดันเลือดขณะหัวใจบีบตัว
ตัวเลขหลัง เช่น 80	Diastolic Pressure	แรงดันเลือดขณะหัวใจคลายตัว
หน่วย mmHg	มิลลิเมตรปรอท	หน่วยมาตรฐานของค่าความดันโลหิต

ตัวอย่างการอ่านค่า:

• 110/70 mmHg = ความดันตัวบน 110 ความดันตัวล่าง 70
• 120/80 mmHg = ค่าที่หลายคนคุ้นเคยว่าใกล้ขอบบนของค่าปกติ
• 140/90 mmHg = ค่าที่ควรระวัง เพราะเข้ากลุ่มความดันสูงตามหลายแนวทาง

ดังนั้น การดู ค่าความดันปกติ ไม่ใช่ดูว่า “เลขสวยไหม” แต่ต้องดูว่าตัวบนและตัวล่างอยู่ในช่วงที่เหมาะสมหรือไม่

---

ตารางค่าความดันปกติและค่าที่ควรระวัง

ตารางนี้ช่วยให้เปรียบเทียบ ค่าความดันปกติ กับค่าที่ควรเฝ้าระวังได้ง่ายขึ้น โดยอ้างอิงเกณฑ์ที่ใช้กันทั่วไปในผู้ใหญ่

ระดับความดันโลหิต	ค่าความดันโดยประมาณ	ความหมาย
ความดันต่ำ	ต่ำกว่า 90/60 mmHg	อาจมีอาการเวียนหัว หน้ามืด หรืออ่อนเพลีย
ค่าความดันปกติ	ต่ำกว่า 120/80 mmHg	อยู่ในช่วงเหมาะสมสำหรับผู้ใหญ่ทั่วไป
ความดันเริ่มสูง	120-129 และต่ำกว่า 80 mmHg	ควรปรับพฤติกรรมและติดตามค่า
ความดันสูงระยะที่ 1	130-139 หรือ 80-89 mmHg	ควรปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์
ความดันสูงระยะที่ 2	140/90 mmHg ขึ้นไป	ควรได้รับการประเมินอย่างจริงจัง
ความดันสูงมาก	มากกว่า 180 และ/หรือมากกว่า 120 mmHg	ควรติดต่อแพทย์ทันที โดยเฉพาะหากมีอาการผิดปกติ

American Heart Association จัดกลุ่มความดันปกติไว้ที่ต่ำกว่า 120 และต่ำกว่า 80 mmHg ส่วนระดับ 130-139 หรือ 80-89 mmHg อยู่ในกลุ่มความดันสูงระยะที่ 1 ขณะที่องค์การอนามัยโลกระบุว่าความดันสูงคือ 140/90 mmHg ขึ้นไป

---

ความดัน 120/80 ถือว่าเป็นค่าความดันปกติไหม?

ค่า 120/80 mmHg เป็นค่าที่คนจำนวนมากคุ้นเคย แต่หากอิงเกณฑ์ American Heart Association ค่า ต่ำกว่า 120/80 mmHg จึงจัดเป็น ค่าความดันปกติ ส่วนค่าตัวบน 120-129 และตัวล่างต่ำกว่า 80 จะจัดเป็นกลุ่มเริ่มสูงหรือ Elevated

อย่างไรก็ตาม การแปลผลควรดูหลายปัจจัยร่วมกัน เช่น อายุ โรคประจำตัว ยาที่ใช้ ช่วงเวลาที่วัด และวิธีวัด หากวัดได้ 120/80 เพียงครั้งเดียวไม่ได้แปลว่าเป็นโรค แต่เป็นสัญญาณให้เริ่มใส่ใจพฤติกรรมสุขภาพมากขึ้น

แนวทางที่เหมาะสมคือจดบันทึกค่าความดันหลายวัน แล้วดูแนวโน้มโดยรวม หากค่ามักสูงกว่าช่วง ค่าความดันปกติ ควรนำข้อมูลไปปรึกษาแพทย์

---

ทำไมค่าความดันปกติจึงสำคัญต่อสุขภาพ?

ค่าความดันปกติ สำคัญเพราะช่วยลดภาระการทำงานของหัวใจและหลอดเลือด เมื่อความดันสูงต่อเนื่อง หัวใจต้องทำงานหนักขึ้น และหลอดเลือดอาจเสื่อมเร็วขึ้น ความเสี่ยงจึงไม่ได้เกิดจากตัวเลขเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากการที่ร่างกายต้องรับแรงดันสูงเป็นเวลานาน

องค์การอนามัยโลกระบุว่าความดันโลหิตสูงมักไม่มีอาการ และการตรวจวัดเป็นวิธีสำคัญในการรู้ว่าความดันอยู่ในระดับใด นี่คือเหตุผลที่หลายคนรู้ตัวช้า เพราะไม่มีอาการชัดเจนในระยะแรก

การรู้ ค่าความดันปกติ จึงช่วยให้คุณประเมินสุขภาพเบื้องต้นได้เร็วขึ้น โดยเฉพาะคนที่มีปัจจัยเสี่ยง เช่น อายุเพิ่มขึ้น น้ำหนักเกิน เครียดบ่อย กินเค็ม ไม่ออกกำลังกาย หรือมีประวัติครอบครัวเป็นโรคความดันสูง

---

วิธีวัดความดันให้ได้ค่าใกล้เคียงความจริงทำอย่างไร?

การวัดให้ได้ ค่าความดันปกติ หรือค่าที่ใกล้เคียงความจริง ต้องวัดด้วยท่าทางและสภาพร่างกายที่เหมาะสม เพราะความดันเปลี่ยนได้จากการเดินเร็ว ดื่มกาแฟ เครียด นอนไม่พอ หรือพูดคุยระหว่างวัด

วิธีวัดที่แนะนำ:

1. นั่งพักอย่างน้อย 5 นาที ก่อนเริ่มวัด
2. วางแขนให้อยู่ระดับเดียวกับหัวใจ
3. เท้าวางราบกับพื้น ไม่ไขว่ห้าง
4. ไม่พูดคุยระหว่างวัด
5. พันผ้ารัดต้นแขนให้พอดี ไม่หลวมหรือแน่นเกินไป
6. วัดซ้ำ 2 ครั้ง แล้วจดค่าเฉลี่ย
7. วัดเวลาใกล้เคียงกันในแต่ละวัน เพื่อดูแนวโน้ม

NHS ระบุว่าความดันที่วัดที่บ้านอาจใช้เกณฑ์ต่างจากการวัดโดยบุคลากรทางการแพทย์ โดยค่าความดันสูงเมื่อวัดที่บ้านมักอ้างอิงที่ 135/85 mmHg ขึ้นไป ขณะที่การวัดในสถานพยาบาลอยู่ที่ 140/90 mmHg ขึ้นไป

ดังนั้น หากต้องการรู้ว่าค่าของตนใกล้ ค่าความดันปกติ หรือไม่ ควรวัดอย่างถูกวิธีและดูค่าเฉลี่ย ไม่ใช่ตัดสินจากตัวเลขครั้งเดียว

---

ค่าความดันปกติกับความดันสูงต่างกันอย่างไร?

ค่าความดันปกติ คือช่วงที่แรงดันเลือดไม่สูงเกินเกณฑ์ ขณะที่ความดันสูงคือภาวะที่แรงดันในหลอดเลือดสูงต่อเนื่องจนเพิ่มความเสี่ยงต่อสุขภาพ ความแตกต่างสำคัญคือ “ความต่อเนื่อง” และ “ระดับตัวเลข”

ประเด็นเปรียบเทียบ	ค่าความดันปกติ	ความดันสูง
ตัวเลขโดยทั่วไป	ต่ำกว่า 120/80 mmHg	140/90 mmHg ขึ้นไปตาม WHO
อาการ	มักไม่มีอาการผิดปกติ	มักไม่มีอาการในระยะแรก
การดูแล	รักษาพฤติกรรมสุขภาพ	ต้องติดตามจริงจังและปรึกษาแพทย์
ความเสี่ยง	ต่ำกว่า	สูงขึ้นเมื่อเป็นต่อเนื่อง
สิ่งที่ควรทำ	วัดเป็นระยะ	บันทึกค่าและประเมินกับแพทย์

ความดันสูงไม่ควรรอให้มีอาการ เพราะหลายคนไม่มีสัญญาณเตือนชัดเจน การวัดความดันสม่ำเสมอจึงเป็นวิธีที่ตรงที่สุดในการรู้ว่าค่ายังอยู่ในช่วง ค่าความดันปกติ หรือเริ่มสูงเกินไป

---

ค่าความดันต่ำต่างจากค่าความดันปกติอย่างไร?

ค่าความดันต่ำมักหมายถึงค่าต่ำกว่า 90/60 mmHg ซึ่งต่ำกว่าช่วง ค่าความดันปกติ ที่มักอ้างอิงระหว่างประมาณ 90/60 ถึงต่ำกว่า 120/80 mmHg ในหลายแหล่งข้อมูลทางสุขภาพ เช่น NHS และหน่วยงานสุขภาพในสหราชอาณาจักร

ความดันต่ำไม่ได้อันตรายเสมอไป หากไม่มีอาการและเป็นค่าประจำของบุคคลนั้น แต่ควรระวังเมื่อมีอาการร่วม เช่น

• เวียนหัว
• หน้ามืด
• ใจสั่น
• เหงื่อออกมาก
• อ่อนเพลียผิดปกติ
• เป็นลม
• สับสน หรือรู้สึกตัวลดลง

หากมีอาการเหล่านี้ร่วมกับค่าความดันต่ำ ควรพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ ไม่ควรพยายามเพิ่มความดันด้วยยา อาหารเสริม หรือวิธีที่ไม่ผ่านคำแนะนำทางการแพทย์

---

ทำอย่างไรให้ค่าความดันอยู่ในช่วงปกติ?

การรักษา ค่าความดันปกติ เริ่มจากพฤติกรรมประจำวันที่ทำซ้ำได้จริง ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนทุกอย่างในวันเดียว แต่ควรเริ่มจากสิ่งที่ส่งผลต่อหัวใจและหลอดเลือดโดยตรง

แนวทางดูแลความดัน:

1. ลดอาหารเค็มจัดและอาหารแปรรูป
2. เพิ่มผัก ผลไม้ และอาหารที่มีใยอาหาร
3. ออกกำลังกายสม่ำเสมอตามสภาพร่างกาย
4. ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม
5. นอนให้เพียงพอและจัดการความเครียด
6. งดสูบบุหรี่
7. จำกัดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
8. วัดความดันเป็นระยะ โดยเฉพาะผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง

องค์การอนามัยโลกระบุว่าปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงความดันสูง ได้แก่ อายุที่มากขึ้น พันธุกรรม น้ำหนักเกิน ไม่ค่อยเคลื่อนไหว กินเค็ม และดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป

หากคุณต้องการให้ค่ากลับมาใกล้ ค่าความดันปกติ สิ่งสำคัญคือการติดตามต่อเนื่อง เพราะความดันเป็นค่าที่เปลี่ยนได้ตามพฤติกรรมและสภาพร่างกายในแต่ละวัน

---

เมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์เรื่องค่าความดัน?

ควรไปพบแพทย์เมื่อค่าความดันสูงหรือต่ำผิดปกติซ้ำหลายครั้ง หรือมีอาการร่วมที่น่ากังวล แม้เป้าหมายคือการรักษา ค่าความดันปกติ แต่การประเมินโดยแพทย์จำเป็นเมื่อค่าที่วัดได้ออกนอกช่วงบ่อย ๆ

ควรปรึกษาแพทย์เมื่อพบกรณีต่อไปนี้:

• วัดได้ 140/90 mmHg ขึ้นไปซ้ำหลายครั้ง
• วัดที่บ้านได้ประมาณ 135/85 mmHg ขึ้นไปต่อเนื่อง
• ค่าความดันต่ำร่วมกับหน้ามืด เป็นลม หรืออ่อนแรง
• ความดันสูงมากกว่า 180/120 mmHg
• มีอาการเจ็บหน้าอก หายใจลำบาก ปากเบี้ยว แขนขาอ่อนแรง หรือปวดศีรษะรุนแรง
• มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน โรคไต โรคหัวใจ หรือกำลังตั้งครรภ์

หากค่าความดันสูงมากร่วมกับอาการผิดปกติ ควรขอความช่วยเหลือทางการแพทย์ทันที ไม่ควรรอดูอาการเอง

---

FAQ: คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับค่าความดันปกติ

1. ค่าความดันปกติของผู้ใหญ่คือเท่าไหร่?

ค่าความดันปกติ ของผู้ใหญ่โดยทั่วไปคือ ต่ำกว่า 120/80 mmHg ตามเกณฑ์ American Heart Association หากวัดได้สูงกว่านี้ควรติดตามค่าอย่างสม่ำเสมอ

2. ความดัน 130/80 อันตรายไหม?

ความดัน 130/80 mmHg จัดอยู่ในกลุ่มที่ควรเฝ้าระวังหรือความดันสูงระยะเริ่มต้นตามบางแนวทาง ไม่ควรตื่นตระหนกจากการวัดครั้งเดียว แต่ควรปรับพฤติกรรมและปรึกษาแพทย์หากค่าสูงต่อเนื่อง

3. วัดความดันตอนไหนดีที่สุด?

ควรวัดในช่วงเวลาที่ร่างกายพัก เช่น ตอนเช้าหลังตื่นนอนและก่อนกิจกรรมหนัก หรือช่วงเย็นในเวลาใกล้เคียงกันทุกวัน สิ่งสำคัญคือวัดด้วยวิธีเดิมและจดค่าเพื่อดูแนวโน้ม

4. ความดันต่ำกว่า 90/60 ถือว่าอันตรายไหม?

ค่าต่ำกว่า 90/60 mmHg ถือว่าต่ำกว่าช่วงที่มักใช้เป็นเกณฑ์ทั่วไป แต่จะอันตรายหรือไม่ขึ้นอยู่กับอาการร่วม หากมีหน้ามืด เป็นลม อ่อนแรง หรือสับสน ควรพบแพทย์

5. วัดความดันครั้งเดียวแล้วสูง แปลว่าเป็นโรคความดันไหม?

ยังสรุปไม่ได้ การวินิจฉัยต้องดูค่าที่วัดซ้ำและบริบททางสุขภาพ เช่น วิธีวัด สถานที่วัด อาการ โรคประจำตัว และปัจจัยเสี่ยง ควรบันทึกค่าหลายครั้งก่อนนำไปปรึกษาแพทย์

---

Key Takeaways: สรุปเรื่องค่าความดันปกติ

• ค่าความดันปกติ ของผู้ใหญ่โดยทั่วไปคือ ต่ำกว่า 120/80 mmHg
• ความดันตัวบนคือแรงดันขณะหัวใจบีบตัว ส่วนตัวล่างคือแรงดันขณะหัวใจคลายตัว
• ความดัน 140/90 mmHg ขึ้นไปควรติดตามและปรึกษาแพทย์
• การวัดความดันต้องวัดให้ถูกวิธี และควรดูค่าเฉลี่ย ไม่ใช่ดูครั้งเดียว
• การควบคุมอาหาร ออกกำลังกาย นอนพอ ลดเครียด และลดเค็ม ช่วยให้ค่าความดันอยู่ในช่วงเหมาะสม
• หากมีอาการผิดปกติร่วมกับค่าความดันสูงหรือต่ำ ควรพบแพทย์ทันที